Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου Καρέα
https://www.imaik.gr/?p=9335
Export date: Sun Oct 2 20:14:55 2022 / +0000 GMT

Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος: Πρότυπον ἐκπαιδευτικοῦ


 π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης


α) Ὁ ρόλος τῆς παιδείας στὴν πρόοδο καὶ τὴν ἀνάπτυξη μίας κοινωνίας εἶναι ἀναντίρρητος σὲ κάθε ἐποχή.


Μὲ ἀφορμὴ τὴν τελευταία πολιτισμική, πνευματική, ἠθική, κοινωνικὴ καὶ οἰκονομικὴ κρίση ποὺ διέρχεται ἡ χώρα, πολλοὶ σχολιαστὲς θεωροῦν ὅτι μεταξὺ ἄλλων αὐτὴ ὀφείλεται καὶ στὴν «ἔλλειψη παιδείας». Δὲν διευκρινίζεται ὅμως τί ἀκριβῶς ἐννοεῖται μὲ τὴ φράση αὐτή. Ὑπάρχει ἔλλειψη σχολείων; Δὲν ἀρκοῦν οἱ ἐκπαιδευτικοί; Μήπως δὲν εἶναι κατάλληλα ἐκπαιδευμένοι; Μήπως πάσχει συνολικὰ ὁ προσανατολισμὸς καὶ ἡ ὀργάνωση τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος καὶ δὲν διατίθενται ἀρκετοὶ πόροι γι' αὐτό;


β) Τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ προσλαμβάνουν ἄλλη διάσταση ἂν σκεφθεῖ κάποιος πῶς μάθαιναν γράμματα οἱ ἄνθρωποι σὲ προγενέστερες ἀλλὰ ὄχι μακρινὲς ἐποχές. Μελετώντας τὴ νεότερη ἱστορία δὲν μπορεῖ νὰ μὴ θαυμάσει κάποιος τὴ φιλομάθεια, τὴ συνέπεια, τὸν ζῆλο, τὴν ἱκανότητα, τὸν ἐνθουσιασμό, «τὴν ἀσκητική της παιδείας», ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἔργου ἑνὸς ἄξιου τέκνου τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου (1846-1920), ποὺ τιμᾶται στὶς 9 Νοεμβρίου.


γ) Ἡ σύντομη σκιαγράφηση πτυχῶν τῆς ζωῆς τοῦ μπορεῖ νὰ βοηθήσει τὸν καθένα νὰ κάνει τὶς ἀναγωγές του καὶ ἔμμεσα νὰ δώσει κάποιες ἀπαντήσεις στὰ ἀρχικὰ ἐρωτήματα. Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι ἀπὸ μικρὴ ἡλικία ὁ Ἀναστάσιος Κεφαλὰς (κοσμικὸ ὄνομα τοῦ ἁγίου) διδασκόταν ἀπὸ τὴ μητέρα του καὶ ἀποστήθιζε ἐκκλησιαστικὰ κείμενα. Μάλιστα, ὅ,τι γνώριζε, ἐπιθυμοῦσε νὰ τὸ διδάσκει καὶ στοὺς ἄλλους. Εἶναι γνωστὸ ὅτι ἐκείνη τὴν ἐποχὴ κυριαρχοῦσε ἡ λεγόμενη «ἀλληλοδιδακτικὴ μέθοδος», τὴν ὁποία προφανῶς ἔμαθε στὴν πατρίδα του, τὴ Σηλυβρία τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης.


δ) Ὅταν ὁ νεαρὸς Ἀναστάσιος βρέθηκε γιὰ βιοποριστικοὺς λόγους στὴν Κωνσταντινούπολη, φρόντιζε νὰ διδάσκονται καὶ ἄλλοι τὰ «σοφὰ καὶ ὠφέλιμα». Ἐκεῖ, λόγω ἔλλειψης χαρτιοῦ καὶ χρημάτων, χρησιμοποιοῦσε ὡς δημοσιογραφικὰ φύλλα τὰ «καπνοσακίδια τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει καπνοπωλῶν», γιὰ νὰ γράφει ρητά, γνωμικὰ καὶ ἀποφθέγματα. Ἔτσι ἔδιδε τὴν εὐκαιρία σὲ ὅσους ἤθελαν νὰ τὰ διαβάζουν καὶ νὰ μορφώνονται. Ἡ συλλογὴ αὐτὴ ἐκδόθηκε ἀργότερα συμπληρωμένη μὲ τίτλο: «Ἱερῶν καὶ φιλοσοφικῶν λογίων θησαύρισμα».


ε) Ὅμως, ὁ ἅγιος δὲν ἐνδιαφερόταν μόνο νὰ μεταδίδει τὶς γνώσεις στοὺς ἄλλους, ἀλλὰ φρόντιζε κι ὁ ἴδιος νὰ μορφώνεται διαρκῶς. Καταρχὴν μαθητεύει στὸ Ἑλληνικὸ Σχολεῖο τοῦ Μετοχίου τοῦ Παναγίου Τάφου στὸ Φανάρι. Στὴ συνέχεια ὑπηρετεῖ ὡς δάσκαλος στὴ Χίο καί, ἀφοῦ χειροτονεῖται διάκονος, ἀφήνει τὴ διδασκαλία καὶ σπουδάζει στὸ ὀνομαστὸ γυμνάσιο Χίου. Τὴν τελευταία τάξη τοῦ λυκείου παρακολουθεῖ στὸ Βαρβάκειο Λύκειο Ἀθηνῶν καὶ ἀκολούθως ἐγγράφεται στὴ Θεολογικὴ σχολή, ἀπὸ ὅπου ἀποφοιτεῖ τὸ 1885.


στ) Ἡ προαγωγή του σὲ ἐπίσκοπο Πενταπόλεως τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας καὶ ἡ κατὰ Θεὸν πολιτεία του, ἡ ἀγάπη του γιὰ τὸ λαὸ καὶ ἡ ἀφοσίωσή του στὸ πνευματικό, συγγραφικὸ καὶ κοινωνικό του ἔργο, γεννοῦν τὸ φθόνο καὶ τὴ ζηλοτυπία. Ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὸ Κάιρο καὶ ὑπηρετεῖ ὡς διδάσκαλος τοῦ θείου λόγου στὴν Ἀθήνα, τὴν Εὔβοια καὶ ἀλλοῦ, ἐνῶ ἀπὸ τὸ 1894 μέχρι τὸ 1908 διεύθυνε τὴ Ριζάρειο Σχολή. Ἐδῶ θὰ ἀναδειχθοῦν οἱ ἀρετὲς ἑνὸς ἄριστου ἐκπαιδευτικοῦ καὶ τίμιου ἐκκλησιαστικοῦ ἀνδρός.


ζ) Ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καὶ ποιμαντικοῦ ἔργου τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου στηριζόταν στὴν ἁγία βιωτή του, ἡ ὁποία ἐμπνεόταν ἀπὸ τὴ θυσιαστικὴ ἀγάπη, τὴν ταπεινοφροσύνη καὶ τὸ παράδειγμα τοῦ Χριστοῦ. Στὴ ζωὴ τοῦ ἁγίου συναντοῦμε: παιδικὴ ἀκακία καὶ κρυστάλλινο ἦθος, διαρκῆ μαθητεία στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ καὶ χριστιανικὴ παράδοση, ἀγάπη στὸν μαθητή, πόθο μετάδοσης ἀφομοιωμένων γνώσεων, ἔλλειψη ὡραρίου, καὶ κυρίως παράδειγμα πρὸς μίμηση. Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ἔλεγε: «Δὲν ὑπῆρξε διακόνημα, ἀκόμη καὶ -ἂς τὴν ποῦμε- ‘ἀνάρμοστη' γιὰ τὴ θέση μου χειρωνακτικὴ ἐργασία, ποὺ νὰ ὑπέδειξα σὲ μεγάλο ἢ μικρό, πρὶν μὲ δεῖ νὰ καταπιάνομαι πρῶτος ἐγώ. Πολλὲς μεθόδους εἶχα δοκιμάσει, τίποτα ὅμως δὲν βρῆκα πιὸ ἀποτελεσματικὸ ἀπὸ τὸ παράδειγμα»!


 

 
Post date: 2014-03-18 09:47:58
Post date GMT: 2014-03-18 07:47:58