Αυγ 2022
Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Ἡ Ταπείνωση

Ὅσιος Σιλουνός ὁ Ἀθωνίτης
Σήμερα ὑπάρχουν λίγοι γέροντες ποὺ γνωρίζουν τὴν ἀγάπη τοῦ Κυρίου γιὰ μᾶς καὶ γνωρίζουν τὸν ἀγώνα ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν καὶ ὅτι οἱ ἐχθροὶ κατατροπώνονται μόνο μὲ τὴν κατὰ Χριστὸν ταπείνωση.
Τόσο ἀγαπᾶ ὁ Κύριος τὸν ἄνθρωπο, ποὺ τοῦ δίνει πλούσια τὶς δωρεὲς τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. Μέχρις ὅτου ὅμως μάθει ἡ ψυχὴ νὰ διατηρεῖ τὴ Xάρη, θὰ βασανίζεται γιὰ πολύ.
Τὸν πρῶτο καιρὸ μετὰ τὴ δωρεὰ τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος σκέφθηκα· ῾Ο Κύριος μοῦ συγχώρεσε τὶς ἁμαρτίες μου, τὸ μαρτυρεῖ μέσα μου ἡ Xάρη. Τί μοῦ χρειάζεται, λοιπόν, περισσότερο; Δὲν πρέπει ὅμως νὰ σκεφτόμαστε ἔτσι. Παρότι μᾶς συγχωροῦνται τὰ ἁμαρτήματα, ἐν τούτοις πρέπει νὰ τὰ θυμούμαστε σὲ ὅλη τὴ ζωή μας καὶ νὰ θλιβόμαστε γι᾿ αὐτά, γιὰ νὰ διατηροῦμε τὴ συντριβὴ τῆς καρδιᾶς. ᾿Εγὼ δὲν τὸ γνώριζα αὐτὸ καὶ ἔπαψα νὰ ἔχω συντριβὴ καὶ ὑπέφερα πολλὰ ἀπὸ τοὺς δαίμονες. Καὶ ἀποροῦσα, τί συμβαίνει μ’ ἐμένα; ῾Η ψυχή μου γνωρίζει τὸν Κύριο καὶ τὴν ἀγάπη Του. Τότε πῶς μοῦ ἔρχονται κακοὶ λογισμοί; ᾿Αλλὰ ὁ Κύριος μὲ σπλαγχνίστηκε καὶ μὲ δίδαξε ὁ ῎Ιδιος πῶς πρέπει νὰ ταπεινωθῶ· «Κράτα τὸ νοῦ σου στὸν ἅδη, καὶ μὴν ἀπελπίζεσαι». Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν καταβάλλονται οἱ ἐχθροί. ῞Οταν ὅμως ὁ νοῦς μου λησμονεῖ τὴ φωτιὰ τοῦ ἅδη, τότε οἱ λογισμοὶ ξαναποκτοῦν δύναμη.
῞Οποιος ἔχασε τὴ χάρη, ὅπως ἐγώ, αὐτὸς ἂς πολεμᾶ μὲ γενναιότητα τοὺς δαίμονες. Γνώριζε πὼς ἐσὺ ὁ ἴδιος εἶσαι ὁ ἔνοχος· ἔπεσες στὴν ὑπερηφάνεια καὶ τὴ ματαιοδοξία. ῞Ομως ὁ πολυέλεος Κύριος σὲ ἀφήνει νὰ μάθεις τί σημαίνει νὰ ζεῖς μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα καὶ τί σημαίνει νὰ βρίσκεσαι σὲ πόλεμο μὲ τοὺς δαίμονες. ῎Ετσι, ἡ ψυχὴ βλέπει ἐκ πείρας πόσο ὀλέθρια εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια καὶ ἀποφεύγει τὴ ματαιοδοξία καὶ τοὺς ἀνθρώπινους ἐπαίνους καὶ διώχνει τοὺς ὑπερήφανους λογισμούς. Τότε ἡ ψυχὴ ἀρχίζει νὰ γίνεται καλὰ καὶ μαθαίνει νὰ διατηρεῖ τὴ Xάρη. Πῶς θὰ καταλάβεις ἂν ἡ ψυχὴ εἶναι ὑγιὴς ἢ ἄρρωστη; ῾Η ἄρρωστη ψυχὴ εἶναι ὑπεροπτική, ἐνῶ ἡ ὑγιὴς ψυχὴ ἀγαπᾶ τὴν ταπείνωση, ὅπως τὴν δίδαξε τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα, καὶ ὅσο δὲν γνωρίζει ἀκόμη αὐτὴ τὴ θεία ταπείνωση πρέπει νὰ θεωρεῖ τὸν ἑαυτό της χειρότερο ἀπὸ ὅλους.
῾Η ταπεινὴ ψυχή, καὶ ἂν καθημερινὰ τὴν ἀνεβάζει ὁ Κύριος στοὺς οὐρανοὺς καὶ τῆς δείχνει τὴν ἀγάπη τῶν Σεραφείμ καὶ τῶν Χερουβεὶμ καὶ ὅλων τῶν ῾Αγίων καὶ ὅλη τὴν οὐράνια δόξα ποὺ Τὸν περιβάλλει, ἀκόμη καὶ τότε, διδαγμένη ἀπὸ τὴν πείρα, θὰ λέει· «᾿Εσύ, Κύριε, μοῦ δείχνεις τὴ δόξα Σου, γιατὶ ἀγαπᾶς τὸ πλάσμα σου. Σ᾿ ἐμένα ὅμως δῶσε δάκρυα κατανύξεως καὶ τὴ δύναμη νὰ Σ᾿ εὐχαριστῶ. Σ᾿ ᾿Εσένα βέβαια ἁρμόζει δόξα στὸν οὐρανὸ καὶ στὴ γῆ, σ᾿ ἐμένα ὅμως ταιριάζουν δάκρυα γιὰ τὶς ἁμαρτίες μου». ᾿Αλλιῶς εἶναι ἀδύνατο νὰ διατηρήσεις τὴ χάρη τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος, ποὺ δίνει δωρεὰν ὁ Κύριος ἀπὸ εὐσπλαγχνία.
῾Ο Κύριος μὲ λυπήθηκε πολὺ καὶ μοῦ ἔδωσε νὰ καταλάβω πὼς πρέπει νὰ κλαίω σὲ ὅλη μου τὴ ζωὴ. Αὐτὴ εἶναι ὁ ὁδὸς τοῦ Κυρίου. Καὶ τὰ γράφω αὐτὰ τώρα ἀπὸ πόνο γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, πού, ὅπως κι ἐγώ, εἶναι ὑπερήφανοι καὶ γι᾿ αὐτὸ πάσχουν. Τὰ γράφω, γιὰ νὰ μάθουν τὴν ταπείνωση καὶ νὰ βροῦν ἀνάπαυση κοντὰ στὸν Θεό.
Μερικοὶ ἰσχυρίζονται ὅτι αὐτὰ γίνονταν «τῷ καιρῷ ἐκείνῳ», ἀλλὰ τώρα ξεπεράστηκαν. Γιὰ τὸν Κύριο ὅμως τίποτε δὲν μειώνεται οὔτε μεταβάλλεται ποτέ. Μόνο ἐμεῖς ἀλλάζουμε, γινόμαστε κακοὶ κι ἔτσι χάνουμε τὴ Xάρη. Σὲ ὅποιον ὅμως ζητᾶ τὴ χάρη, ὁ Κύριος δίνει τὰ πάντα, ὄχι γιατὶ εἴμαστε ἄξιοι, ἀλλὰ γιατὶ ὁ Κύριος εἶναι σπλαγχνικὸς καὶ μᾶς ἀγαπᾶ.
Γράφω γι᾿ αὐτά, γιατὶ ἡ ψυχή μου γνωρίζει τὸν Κύριο.

Εἶναι μεγάλο ἀγαθὸ νὰ μάθει κάποιος τὴν κατὰ Χριστὸν ταπείνωση. Μὲ αὐτὴν γίνεται εὔκολη καὶ εὐχάριστη ἡ ζωὴ καὶ ὅλα γίνονται ἀγαπητὰ στὴν καρδιά. Μόνο στοὺς ταπεινοὺς ἐμφανίζεται ὁ Κύριος μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα καὶ ἂν δὲν ταπεινωθοῦμε, δὲν θὰ δοῦμε τὸν Θεό. ῾Η ταπείνωση εἶναι τὸ φῶς, μέσα στὸ ὁποῖο μποροῦμε νὰ δοῦμε τὸν Θεὸ-Φῶς, ὅπως ψάλλεται· «᾿Εν τῶ φωτί Σου ὀψόμεθα φῶς».
῾Ο Κύριος μὲ δίδαξε νὰ κρατῶ τὸ νοῦ μου στὸν ἅδη καὶ νὰ μὴν ἀπελπίζομαι. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν ταπεινώνεται ἡ ψυχή μου, ἀλλ᾿ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκόμα ἡ ἀληθινὴ κατὰ Χριστὸν ταπείνωση, ποὺ εἶναι ἀπερίγραπτη. ῞Οταν ὁδεύει ἡ ψυχὴ πρὸς τὸν Θεό, τότε διακατέχεται ἀπὸ φόβο. Μόλις ὅμως ἀντικρύσει τὸν Κύριο, χαίρεται ἀνείπωτα ἀπὸ τὴν ὡραιότητα τῆς δόξας Του καὶ ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ γλυκύτητα τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος καὶ λησμονεῖ ἐντελῶς τὰ ἐπίγεια. Τέτοιος εἶναι ὁ παράδεισος τοῦ Κυρίου. ῞Ολοι θὰ βρίσκονται μέσα στὴν ἀγάπη, καὶ ἀπὸ τὴν κατὰ Χριστὸν ταπείνωση ὅλοι θὰ χαίρονται νὰ βλέπουν τοὺς ἄλλους ἀνώτερούς τους. ῾Η ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ κατοικεῖ στοὺς ἐλάχιστους καὶ αὐτοὶ χαίρονται ποὺ εἶναι ἐλάχιστοι. Αὐτὸ μοῦ ἔδωσε ὁ Κύριος νὰ καταλάβω.
῎Ω, προσευχηθεῖτε γιὰ μένα ὅλοι οἱ ῞Αγιοι, γιὰ νὰ μάθει ἡ ψυχή μου τὴν ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ. Τὴν διψᾶ ἡ ψυχή μου, ἀλλὰ δὲν κατορθώνω νὰ τὴν ἀποκτήσω καὶ τὴν ζητῶ μὲ δάκρυα, σὰν τὸ παιδὶ ποὺ ζητᾶ τὴ μητέρα του, ὅταν τὴν χάσει.
«Ποῦ εἶσαι, Κύριέ μου; Κρύφτηκες ἀπὸ τὴν ψυχή μου καὶ  Σὲ ζητῶ μὲ δάκρυα.
»Κύριε, δῶσε μου τὴ δύναμη νὰ ταπεινωθῶ μπροστὰ στὸ μεγαλεῖο Σου.
»Κύριε, σὲ Σένα πρέπει δόξα στοὺς οὐρανοὺς καὶ στὴ γῆ. Δῶσε καὶ σὲ μένα, τὸ μικρὸ πλάσμα Σου, τὸ ταπεινό Σου πνεῦμα.
»Σὲ ἱκετεύω, ᾿Αγαθὲ Κύριε, ρίξε μου μιὰ ματιὰ ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς δόξας Σου καὶ δῶσε μου τὴ δύναμη νὰ Σὲ δοξολογῶ ἡμέρα καὶ νύχτα. Γιατὶ Σὲ ἀγάπησε ἡ ψυχή μου μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα καὶ νοσταλγεῖ ἡ καρδιά μου ᾿Εσένα καὶ Σὲ ζητῶ μὲ δάκρυα.
»Κύριε, δῶσε μας Πνεῦμα ῞Αγιο. Μὲ Αὐτὸ θὰ Σὲ δοξάζουμε ἡμέρα καὶ νύχτα. Γιατὶ ἡ σάρκα μας εἶναι ἀσθενική, ἐνῶ τὸ Πνεῦμα Σου εἶναι πρόθυμο καὶ δίνει στὴν ψυχὴ τὴ δύναμη νὰ Σὲ δουλεύει ἀβίαστα καὶ στερεώνει τὸ νοῦ στὴν ἀγάπη Σου καὶ τοῦ δίνει τὴν τέλεια ἀνάπαυση κοντά Σου. ῎Ετσι ὁ νοῦς δὲν θέλει νὰ στοχάζεται πιὰ τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν ἀγάπη Σου.
»Εὐσπλαγχνικὲ Κύριε, τὸ ἀσθενικὸ πνεῦμα μου δὲν μπορεῖ νὰ ἔλθει πρὸς ᾿Εσένα καὶ γι’ αὐτὸ Σὲ καλῶ, ὅπως ὁ Βασιλιὰς ῎Αβγαρος· ῎Ελα καὶ γιάτρεψέ με ἀπὸ τὶς πληγὲς τῶν ἁμαρτωλῶν λογισμῶν μου καὶ θὰ ψάλλω γιὰ ᾿Εσένα ἡμέρα καὶ νύχτα καὶ θὰ Σὲ κηρύττω στοὺς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ Σὲ γνωρίσουν ὅλοι οἱ λαοί. Γιατὶ ᾿Εσύ, Κύριε, ὅπως πάντα, κάνεις θαύματα, συγχωρεῖς ἁμαρτίες, ἁγιάζεις καὶ ζωοποιεῖς».

῾Υπάρχει τεράστια διαφορὰ ἀνάμεσα στὸν ἁπλούστερο ἄνθρωπο ποὺ γνώρισε τὸν Κύριο μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα καὶ στὸν ἄνθρωπο πού, μολονότι εἶναι σπουδαῖος, δὲν γνώρισε τὴ χάρη τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος.
῾Υπάρχει μεγάλη διαφορὰ ἀνάμεσα στὸ νὰ πιστεύεις ἁπλῶς ὅτι ὁ Θεὸς ὑπάρχει καὶ νὰ Τὸν ἀναγνωρίζεις ἀπὸ τὴ φύση καὶ τὴν Γραφή, καὶ στὸ νὰ γνωρίσεις τὸν Κύριο μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα.
Τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου ποὺ γνώρισε τὸν Κύριο μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα καίγεται ἡμέρα καὶ νύχτα ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ψυχή του δὲν μπορεῖ νὰ προσκολληθεῖ σὲ κανένα γήινο.
Ψυχὴ ποὺ δὲν δοκίμασε τὴ γλυκύτητα τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος χαίρεται μὲ τὴ ματαιοδοξία τῆς κοσμικῆς δόξας ἢ τοῦ πλούτου ἢ τῆς ἐξουσίας. Ψυχὴ ὅμως ποὺ γνώρισε μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα τὸν Κύριο, ἐπιθυμεῖ μόνο τὸν Κύριο καὶ δὲν λογαριάζει καθόλου τὰ πλούτη καὶ τὴ δόξα τοῦ κόσμου.
Ψυχὴ ποὺ γεύθηκε τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα διακρίνει τὰ πνευματικὰ φαινόμενα ἀπὸ τὴ γεύση. Λέει ἡ Γραφή· «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος» (Ψαλμ. λγ´ 9). ῞Οπως ὁ Δαβὶδ γνώρισε ἐκ πείρας, ἔτσι καὶ ὣς τώρα ὁ Κύριος δίνει στοὺς δούλους Του νὰ γνωρίσουν ἐκ πείρας τὴν ἀγαθότητά Του, καὶ Αὐτὸς θὰ διδάσκει τοὺς δούλους Του ὣς τὴ συντέλεια τοῦ κόσμου.
῞Οποιος γνώρισε τὸν Κύριο μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα, ἔμαθε ἀπὸ ᾿Εκεῖνον τὴν ταπείνωση καὶ ἐξομοιώθηκε μὲ τὸν Δάσκαλό του, τὸν Χριστὸ, τὸν Υἱὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἔγινε ὅμοιος μὲ Αὐτόν.
«Κύριε, ἀξίωσέ μας τῆς δωρεᾶς τῆς ἁγίας Σου ταπεινώσεως.
Κύριε, δῶσε μας δωρεὰν τὸ ταπεινό Σου ῞Αγιο Πνεῦμα, ὅπως δωρεὰν ἦλθες νὰ σώσεις τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ τοὺς ἀνεβάσεις στὸν οὐρανό, γιὰ νὰ βλέπουν τὴ δόξα Σου».
῍Ω, ἡ κατὰ Χριστὸν ταπείνωση! Σὲ γνωρίζω, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ Σὲ ἀποκτήσω. Οἱ καρποί σου εἶναι γλυκεῖς, γιατὶ δὲν προέρχονται ἀπὸ τὸν κόσμο αὐτόν.

῞Οταν ἡ ἀκηδία παραλύσει τὴν ψυχή, τότε πῶς ν᾿ ἀνάψεις μέσα της φωτιά, γιὰ νὰ καίγεται κάθε ὥρα ἀπὸ ἀγάπη; ῾Η φωτιὰ αὐτὴ προέρχεται ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ ὁ Κύριος ἦρθε στὴ γῆ, γιὰ νὰ μᾶς δώσει τὴ φλόγα αὐτὴ τῆς χάριτος τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. ῞Οποιος ἔμαθε τὴν ταπείνωση, ἔχει διαρκῶς αὐτὴν τὴ φλόγα, γιατὶ ὁ Κύριος δίνει στοὺς ταπεινοὺς τὴ χάρη Του.
Πρέπει νὰ ὑπομείνεις πολλούς κόπους καὶ νὰ χύσεις πολλὰ δάκρυα, γιὰ νὰ διατηρήσεις τὸ πνεῦμα ταπεινωμένο κατὰ Χριστόν. Χωρὶς αὐτὸ σβήνει τὸ φῶς τῆς ζωῆς στὴν ψυχὴ καὶ αὐτὴ πεθαίνει.
Μπορεῖς σὲ σύντομο χρονικὸ διάστημα νὰ ἀποξηράνεις τὸ σῶμα μὲ τὴ νηστεία. Νὰ ταπεινώσεις ὅμως τὴν ψυχὴ ἔτσι, ποὺ νὰ μένει συνεχῶς ταπεινή, αὐτὸ οὔτε εὔκολο εἶναι οὔτε σύντομα ἔρχεται. ῾Η ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία πάλευε δεκαεπτὰ χρόνια μὲ τὰ πάθη, σὰν μὲ ἄγρια θηρία, καὶ μόνο τότε βρῆκε ἀνάπαυση. Καὶ ὅμως τὸ σῶμα της μαράθηκε σὲ λίγο χρόνο, γιατὶ στὴν ἔρημο δὲν ὑπάρχει πολλὴ τροφή.
Πωρωθήκαμε τελείως καὶ δὲν καταλαβαίνουμε πιὰ ἂν ὑπάρχει ἡ κατὰ Χριστὸν ταπείνωση καὶ ἀγάπη. Βέβαια, ἡ ταπείνωση αὐτή, ὅπως καὶ ἡ ἀγάπη, γίνονται γνωστὲς μόνο μὲ τὴ χάρη τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. ᾿Εμεῖς ὅμως δὲν σκεφτόμαστε πὼς εἶναι δυνατὸ νὰ τὴν προσελκύσουμε κοντά μας. Γι᾿ αὐτὸ πρέπει νὰ τὴν ποθήσουμε μὲ ὅλη τὴν ψυχή μας. ᾿Αλλὰ πῶς θὰ ποθήσω κάτι ποὺ δὲν τὸ γνωρίζω καθόλου; ῞Ολοι γνωρίζουμε τὴ χάρη, ἔστω καὶ λίγο, γιατὶ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα κινεῖ κάθε ψυχὴ στὴν ἀναζήτηση τοῦ Θεοῦ.
῎Ω, πῶς πρέπει νὰ παρακαλοῦμε τὸν Κύριο νὰ δώσει στὴν ψυχὴ τὸ ταπεινὸ ῞Αγιο Πνεῦμα. ῾Η ταπεινὴ ψυχὴ ἔχει μεγάλη ἀνάπαυση, ἐνῶ ἡ ὑπερήφανη βασανίζει ἡ ἴδια τὸν ἑαυτό της. ῾Ο ὑπερήφανος δὲν γνωρίζει τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ βρίσκεται μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεὸ. ῾Υπερηφανεύεται πὼς εἶναι πλούσιος ἢ ἐπιστήμονας ἢ ἔνδοξος, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει τὸ βάθος τῆς φτώχειας καὶ τῆς ἀπώλειάς του, ἀφοῦ δὲν γνώρισε τὸν Θεό. ῞Οποιος ὅμως ἀγωνίζεται ἐναντίον τῆς ὑπερηφάνειας, αὐτὸν τὸν βοηθᾶ ὁ Κύριος νὰ νικήσει αὐτὸ τὸ πάθος.

῾Ο Κύριος εἶπε· «Μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ». Αὐτὸ νοσταλγεῖ ἡμέρα καὶ νύχτα ἡ ψυχή μου καὶ ἱκετεύω τὸν Θεὸ καὶ ὅλους τοὺς ῾Αγίους τοῦ οὐρανοῦ καὶ ὅλους ἐσᾶς, ὅσοι ἔχετε γνωρίσει τὴν ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ· Προσευχηθεῖτε γιὰ μένα, νὰ ἔλθει σὲ μένα τὸ πνεῦμα τῆς χριστομίμητης ταπεινώσεως, ποὺ μὲ δάκρυα ποθεῖ ἡ ψυχή μου.
Δέσποτε Πολυέλεε, δῶσε μας πνεῦμα ταπεινώσεως, γιὰ νὰ βροῦν οἱ ψυχὲς μας ἀνάπαυση κοντά Σου.
῾Υπεραγία Μητέρα τοῦ Κυρίου, ζήτησε, ᾿Ελεοῦσα, ταπεινωμένο πνεῦμα γιὰ μᾶς.
῞Ολοι ἐσεῖς οἱ ῞Αγιοι, ποὺ ζεῖτε στοὺς οὐρανοὺς καὶ βλέπετε τὴ δόξα τοῦ Κυρίου καὶ εὐφραίνεσθε μὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ῞Αγιο, πρεσβεύσατε, ὥστε κι ἐμεῖς νὰ εἴμαστε μαζί Σας.
῞Ελκεται ἡ ψυχή μου νὰ δεῖ τὸν Κύριο καὶ διψᾶ γι᾿ Αὐτὸν μὲ ταπείνωση, γιατὶ εἶναι ἀνάξια γιὰ τέτοιο μεγάλο ἀγαθό.
᾿Ελεῆμον Κύριε, μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα δίδαξέ μας τὴν ταπείνωσή Σου.

῾Η ὑπερηφάνεια ἐμποδίζει τὴν ψυχὴ νὰ εἰσέλθει στὸ δρόμο τῆς πίστεως. Στὸν ἄπιστο δίνω αὐτὴν τὴ συμβουλή. ῍Ας πεῖ· «Κύριε, ἂν ὑπάρχεις, φώτισέ με καὶ θὰ Σὲ ὑπηρετήσω μὲ ὅλη τὴν καρδιά μου καὶ μὲ ὅλη τὴν ψυχή μου». Καὶ ὁ Κύριος ὁπωσδήποτε θὰ φωτίσει μιὰ τέτοια ταπεινὴ σκέψη καὶ προθυμία γιὰ τὴν ὑπηρεσία τοῦ Θεοῦ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λέει· «῎Αν ὑπάρχεις, τότε παίδεψέ με», γιατὶ ἂν ἔρθει ἡ τιμωρία, εἶναι δυνατὸ νὰ μὴ βρεῖς τὴ δύναμη νὰ εὐχαριστήσεις τὸν Θεὸ καὶ νὰ μετανοήσεις.
Καὶ ὅταν ὁ Κύριος σὲ φωτίσει, τότε θὰ αἰσθανθεῖ ἡ ψυχή σου τὸν Κύριο, θὰ αἰσθανθεῖ πὼς ὁ Κύριος τὴν συγχώρησε καὶ τὴν ἀγαπᾶ. Καὶ θὰ τὸ μάθεις αὐτὸ μὲ τὴν πείρα καὶ ἡ χάρη τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος θὰ μαρτυρεῖ στὴν ψυχὴ τὴ σωτηρία καὶ θὰ θέλεις τότε νὰ διακηρύσσεις σὲ ὅλο τὸν κόσμο· «πόσο πολὺ μᾶς ἀγαπᾶ ὁ Κύριος»!
῾Ο ᾿Απόστολος Παῦλος, ὅσο δὲν γνώριζε τὸν Κύριο, Τὸν καταδίωκε. ῞Οταν ὅμως Τὸν γνώρισε, τότε γύρισε ὅλη τὴν οἰκουμένη κηρύττοντας τὸν Χριστό.
Γιὰ νὰ σωθεῖς εἶναι ἀνάγκη νὰ ταπεινωθεῖς. Γιατὶ τὸν ὑπερήφανο, καὶ μὲ τὴ βία νὰ τὸν βάλεις στὸν παράδεισο, κι ἐκεῖ δὲν θὰ βρεῖ ἀνάπαυση, γιατὶ δὲν θὰ εἶναι ἱκανοποιημένος καὶ θὰ λέει· «Γιατὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ στὴν πρώτη θέση;» ᾿Αντίθετα, ἡ ταπεινὴ ψυχὴ εἶναι γεμάτη ἀγάπη καὶ δὲν ἐπιδιώκει πρωτεῖα, ἀλλὰ ἐπιθυμεῖ γιὰ ὅλους τὸ καλὸ καὶ εὐχαριστιέται μὲ ὅλα.

῾Ο κενόδοξος ἢ φοβᾶται τοὺς δαίμονες ἢ γίνεται ὅμοιος μὲ αὐτούς. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ φοβόμαστε τοὺς δαίμονες, ἀλλὰ πρέπει νὰ φοβούμαστε τὴν κενοδοξία καὶ τὴν ὑπερηφάνεια, γιατὶ προκαλοῦν τὴν ἀπώλεια τῆς χάριτος.
῞Οποιος συνομιλεῖ μὲ τοὺς δαίμονες, μολύνει τὸ νοῦ του. ῞Οποιος ὅμως ἐπιμένει στὴν προσευχή, ἔχει νοῦ φωτισμένο ἀπὸ τὸν Κύριο.
῾Ο Κύριος μᾶς ἀγαπᾶ πολύ. Καὶ ὅμως ἐμεῖς πέφτουμε σὲ ἁμαρτίες, γιατὶ δὲν ἔχουμε ταπείνωση. Γιὰ νὰ διαφυλάξεις τὴν ταπείνωση, πρέπει νὰ νεκρώσεις τὴ σάρκα καὶ νὰ δεχτεῖς τὸ Πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ. Οἱ ῞Αγιοι εἶχαν ἰσχυρὸ πόλεμο μὲ τοὺς δαίμονες καὶ νίκησαν μὲ τὴν ταπείνωση, τὴν προσευχὴ καὶ τὴ νηστεία.
῞Οποιος ταπείνωσε τὸν ἑαυτό του, αὐτὸς νίκησε τοὺς ἐχθρούς.

Τί πρέπει νὰ κάνει κάποιος, γιὰ νὰ ἔχει εἰρήνη στὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα;
Πρέπει ν᾿ ἀγαπᾶ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως τὸν ἑαυτό του, καὶ νὰ εἶναι κάθε ὥρα ἕτοιμος γιὰ τὸ θάνατο. ῞Οταν ἡ ψυχὴ θυμᾶται τὸ θάνατο, ταπεινώνεται καὶ παραδίνεται ὁλόκληρη στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχει εἰρήνη μὲ ὅλους καὶ νὰ τοὺς ἀγαπᾶ ὅλους.
῞Οταν ἔλθει στὴν ψυχὴ ἡ εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ, τότε εἶναι εὐχαριστημένη καὶ κάθεται, ὅπως ὁ ᾿Ιώβ, στὴν κοπριὰ καὶ χαίρεται ποὺ βλέπει τοὺς ἄλλους δοξασμένους καὶ ἡ ἴδια εἶναι ἡ πιὸ ἀσήμαντη ἀπὸ ὅλους. Τὸ μυστήριο τῆς κατὰ Χριστὸν ταπεινώσεως εἶναι μεγάλο καὶ ἄρρητο. ῾Η ψυχὴ ποὺ ἀγαπᾶ ἐπιθυμεῖ γιὰ κάθε ἄνθρωπο περισσότερα ἀγαθὰ παρὰ γιὰ τὸν ἑαυτό της, καὶ χαίρεται νὰ βλέπει τοὺς ἄλλους νὰ εἶναι πιὸ εὐτυχισμένοι ἀπὸ τὴν ἴδια καὶ θλίβεται, ὅταν τοὺς βλέπει νὰ βασανίζονται.
῎Ω, προσευχηθεῖτε γιὰ μένα ὅλοι οἱ ῞Αγιοι καὶ ὅλοι οἱ λαοί, νὰ ἔλθει σ᾿ ἐμένα ἡ ἁγία κατὰ Χριστὸν ταπείνωση.

῾Ο Κύριος ἀγαπᾶ τοὺς ἀνθρώπους. ᾿Εν τούτοις παραχωρεῖ τὶς θλίψεις, γιὰ νὰ γνωρίσουν οἱ ἄνθρωποι τὴν ἀδυναμία τους καὶ νὰ ταπεινωθοῦν καὶ μὲ τὴν ταπείνωση νὰ λάβουν τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα. Μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα ὅλα γίνονται ὡραῖα, χαρούμενα, ὑπέροχα.
῞Ενας φτωχὸς καὶ ἄρρωστος ποὺ ὑποφέρει πολύ, ἀλλὰ δὲν ταπεινώνεται, ὑποφέρει ἀνώφελα.῞Οποιος ταπεινωθεῖ, μένει ἱκανοποιημένος μὲ ὁποιεσδήποτε συνθῆκες, γιατὶ ὁ Κύριος εἶναι ὁ πλοῦτος καὶ ἡ χαρά του, καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι θαυμάζουν τὴν ὀμορφιὰ τῆς ψυχῆς του.
Λές· ῎Εχω πολλὲς συμφορές. ᾿Εγὼ ὅμως θὰ σοῦ πῶ — μᾶλλον ὁ Κύριος ὁ ῎Ιδιος λέει· Ταπεινώσου καὶ θὰ δεῖς πὼς ὅλες οἱ συμφορές σου θὰ μετατραποῦν σὲ ἀνάπαυση, ἔτσι ποὺ σὺ ὁ ἴδιος θὰ ἐκπλαγεῖς καὶ θὰ λές· Γιατὶ λοιπὸν πρὶν βασανιζόμουν καὶ στενοχωριόμουν τόσο; Τώρα ὅμως χαίρεσαι, γιατὶ ἔχεις ταπεινωθεῖ καὶ ἦρθε ἡ Xάρη τοῦ Θεοῦ. Τώρα, καὶ ἄν ἀκόμη μείνεις μόνο ἐσὺ φτωχὸς στὸν κόσμο, δὲν θὰ σ᾿ ἐγκαταλείψει ἡ χαρά. Γιατὶ δέχτηκες στὴν ψυχή σου τὴν εἰρήνη ἐκείνη, γιὰ τὴν ὁποία λέει ὁ Κύριος· «Εἰρήνην τὴν ᾿Εμὴν δίδωμι ὑμῖν». ῎Ετσι δίνει ὁ Κύριος σὲ κάθε ταπεινὴ ψυχὴ τὴν εἰρήνη Του, ποὺ ὑπερβάλλει τὸν ἀνθρώπινο νοῦ.

῾Η ψυχὴ τοῦ ταπεινοῦ μοιάζει μὲ πέλαγος.
Ρίξε μιὰ πέτρα στὸ πέλαγος. Θὰ ταράξει γιὰ λίγο τὴν ἐπιφάνεια καὶ ἀμέσως θὰ βυθισθεῖ στὰ βάθη.
῎Ετσι καταβυθίζονται στὴν καρδιὰ τοῦ ταπεινοῦ οἱ θλίψεις, γιατὶ ἡ δύναμη τοῦ Κυρίου εἶναι μαζί του.
Ποῦ εἶναι ἡ κατοικία σου, ταπεινὴ ψυχή; Καὶ ποιὸς κατοικεῖ μέσα σου; Καὶ μὲ τί νὰ σὲ παρομοιάσω;
Καῖς μὲ λαμπρότητα σὰν τὸν ἥλιο καὶ δὲν κατακαίγεσαι, ἀλλὰ τοὺς θερμαίνεις ὅλους μὲ τὴ φλόγα σου.
Σ’ ᾿Εσένα ἀνήκει ἡ γῆ τῶν πράων κατὰ τοὺς λόγους τοῦ Κυρίου.
᾿Εσὺ μοιάζεις μὲ ὁλάνθιστο κῆπο, ποὺ στὸ βάθος του ὑπάρχει ἀξιοθαύμαστη σκηνή, ποὺ ἀγαπᾶ νὰ κατοικεῖ ὁ Κύριος.
Σὲ ἀγαποῦν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ.
Σὲ ἀγαποῦν ᾿Απόστολοι, Προφῆτες, ῾Ιεράρχες καὶ ὅλοι οἱ ῞Αγιοι.
Σὲ ἀγαποῦν ῎Αγγελοι καὶ ᾿Αρχάγγελοι, τὰ Σεραφείμ καὶ τὰ Χερουβείμ.
᾿Εσένα, τὴν ταπεινή, ἀγαπᾶ ἡ Πανάχραντη Μητέρα τοῦ Κυρίου.
Σὲ ἀγαπᾶ καὶ χαίρεται γιὰ ἐσένα ὁ Κύριος.

῾Ο Κύριος δὲν ἐμφανίζεται στὴν ὑπερήφανη ψυχὴ. ῾Η ὑπερήφανη ψυχή, ἀκόμη καὶ ἂν μελετήσει ὅλα τὰ βιβλία, ποτὲ δὲν θὰ γνωρίσει τὸν Κύριο, γιατὶ μὲ τὴν ὑπεροψία της δὲν ἀφήνει μέσα της χῶρο γιὰ τὴ χάρη τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος —καὶ ὁ Κύριος γνωρίζεται μόνο μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα.

Οἱ ἄνθρωποι ποὺ φωτίστηκαν μὲ τὸ Βάπτισμα πιστεύουν στὸν Θεό. ῾Υπάρχουν ὅμως καὶ ὁρισμένοι ποὺ Τὸν γνωρίζουν. Εἶναι πολὺ καλὸ νὰ πιστεύεις στὸν Θεό, ἀλλὰ τὸ νὰ γνωρίζεις τὸν Θεὸ εἶναι μακαριότερο. Καὶ ὅσοι πιστεύουν εἶναι μακάριοι, ὅπως εἶπε ὁ Κύριος στὸν Θωμᾶ· ᾿Εσὺ μὲ εἶδες καὶ μὲ ψηλάφησες καὶ πιστεύεις, ἀλλὰ μακάριοι κι ἐκεῖνοι ποὺ δὲν εἶδαν καὶ ὅμως πιστεύουν.
῍Αν ἤμασταν ταπεινοί, ὁ Κύριος ἀπὸ ἀγάπη θὰ μᾶς ἀποκάλυπτε ὅλα τὰ μυστήρια. ᾿Αλλὰ ἡ συμφορά μας εἶναι πὼς δὲν εἴμαστε ταπεινοί, ὑπερηφανευόμαστε καὶ εἴμαστε ματαιόδοξοι γιὰ καθετὶ τὸ ἀσήμαντο κι ἔτσι βασανίζουμε τὸν ἑαυτό μας καὶ τοὺς ἄλλους.
Μολονότι ὁ Κύριος εἶναι σπλαγχνικός, παραχωρεῖ ὅμως νὰ πεινᾶ ἡ ψυχὴ ἐξαιτίας τῆς ὑπερηφάνειας, νὰ στερεῖται τὴ χάρη μέχρις ὅτου μάθει τὴν ταπείνωση. ᾿Εγὼ κατέβαινα ὥς τὸ βάθος τῆς ἀπώλειας γιὰ τὶς ἁμαρτίες μου καὶ θὰ βρισκόμουν πρὸ πολλοῦ στὸν ἅδη, ἂν δὲν μὲ σπλαγχνιζόταν ὁ Κύριος καὶ ἡ Πανάχραντη ἀγαθὴ Θεοτόκος. ῎Ω, ἡ ἤρεμη καὶ πράη φωνή Της! Φωνὴ οὐράνια! Τέτοια φωνὴ δὲν θὰ ἀκούσουμε ποτὲ στὴ γῆ. Καὶ νά, τώρα γράφω μὲ δάκρυα γιὰ τὸν ᾿Ελεήμονα Κύριο σὰν νὰ γράφω γιὰ οἰκεῖο Πατέρα. Γλυκὺς εἶναι στὴ ψυχὴ ὁ Κύριος. ῾Ο ᾿Αδὰμ γευόταν αὐτὴ τὴν μακαριότητα στὸν παράδεισο, ὅπου ἔβλεπε καθαρὰ τὸν Κύριο. Καὶ ἡ ψυχή μας αἰσθάνεται ὅτι Αὐτὸς εἶναι μαζί μας, σύμφωνα μὲ τὴν ἐπαγγελία Του· «᾿Ιδοὺ ᾿Εγὼ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» (Ματθ. κη´ 20).
῾Ο Κύριος εἶναι μαζί μας! Εἶναι ἄραγε δυνατὸ νὰ ἐπιθυμήσουμε μεγαλύτερο ἀπὸ αὐτό; ῾Ο Κύριος ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο, γιὰ νὰ ζεῖ αἰώνια μαζί Του καὶ νὰ μακαρίζεται. Καὶ Αὐτὸς ὁ Κύριος θέλει νὰ εἶναι μαζί μας καὶ μέσα μας. ῾Ο Κύριος εἶναι ἡ χαρὰ καὶ ἡ ἀγαλλίασή μας. Καὶ ὅταν ἀπομακρυνόμαστε μὲ τὴν ὑπερηφάνεια ἀπὸ τὸν Κύριο, τότε παραδινόμαστε οἱ ἴδιοι στὸ μαρτύριο. Μᾶς σπαράσσουν πλήξη, ἀκηδία καὶ πονηροὶ λογισμοί.

Κύριε, διόρθωσέ μας, ὅπως διορθώνει ἡ στοργικὴ μητέρα τὰ μικρά παιδιά της. Δῶσε σὲ κάθε ψυχὴ νὰ γνωρίσει τὴ χαρὰ τοῦ ἐρχομοῦ Σου καὶ τὴ δύναμη τῆς βοήθειάς Σου. Δρόσισε τὶς κουρασμένες ψυχὲς τοῦ λαοῦ Σου καὶ δίδαξέ μας ὅλους νὰ Σὲ γνωρίσουμε μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα. Πιέζεται ἀπὸ τὴ θλίψη στὴ γῆ ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου, Κύριε, καὶ δὲν μπορεῖ ὁ νοῦς του νὰ προσηλωθεῖ σ᾿ ᾿Εσένα, γιατὶ δέν ξέρει οὔτε Σένα οὔτε τὴν ἀγαθότητά Σου. ῾Ο νοῦς μας σκοτίστηκε ἀπὸ τὶς βιοτικὲς μέριμνες καὶ δὲν μποροῦμε νὰ κατανοήσουμε τὸ πλήρωμα τῆς ἀγάπης Σου. Φώτισέ μας. ῞Ολα εἶναι δυνατὰ στὴν εὐσπλαγχνία Σου. ᾿Εσὺ εἶπες στὸ ῞Αγιο Εὐαγγέλιό Σου· «Οἱ νεκροὶ ἀκούσονται τῆς φωνῆς τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσονται» (᾿Ιωάν. 5,25). Κάνε καὶ τώρα ν᾿ ἀκούσουν οἱ νεκρὲς ψυχές μας τὴ φωνή Σου καὶ νὰ ζήσουν χαρούμενες.
Πές, Κύριε, στὸν κόσμο· «Συγχωροῦνται σὲ ὅλους οἱ ἁμαρτίες» καὶ θὰ συγχωρεθοῦν.
῾Αγίασέ μας, Κύριε, καὶ ὅλοι θ᾿ ἁγιασθοῦν ἀπὸ τὸ Πνεῦμα Σου καὶ ὅλοι οἱ λαοί Σου θὰ Σὲ δοξάζουν ἐπάνω στὴ γῆ καὶ θὰ γίνεται τὸ θέλημά Σου ὅπως στὸν οὐρανὸ ἔτσι καὶ στὴ γῆ, γιατὶ ὅλα εἶναι δυνατὰ γιὰ ᾿Εσένα.

῾Ο ὑπερήφανος φοβᾶται τὶς ἐπιπλήξεις, ἐνῶ ὁ ταπεινὸς διόλου. ῞Οποιος ἀπόκτησε τὴν κατὰ Χριστὸν ταπείνωση, πάντα ἐπιθυμεῖ νὰ κατηγορεῖ τὸν ἑαυτό του· χαίρεται μὲ τὶς ὕβρεις καὶ στενοχωριέται μὲ τοὺς ἐπαίνους. Καὶ αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἀρχὴ τῆς ταπεινώσεως. ῞Οταν ἡ ψυχὴ γνωρίσει μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα τὸν Κύριο, πόσο ταπεινὸς καὶ πράος εἶναι, τότε βλέπει τὸν ἑαυτό της σὰν τελευταῖο ἀπ’ ὅλους. Τότε χαίρεται νὰ κάθεται «ἐπὶ τῆς κοπρίας» σὰν τὸν ᾿Ιώβ, ντυμένη σάκκο καὶ νὰ βλέπει μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα λαμπροὺς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ ὅμοιους μὲ τὸν Χριστό.
Μακάρι νὰ δώσει ὁ ᾿Ελεήμων Κύριος σὲ ὅλους νὰ γευθοῦν τὴν ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ, ποὺ εἶναι ἀνεκδιήγητη, καὶ τότε ἡ ψυχὴ δὲν θὰ ἐπιθυμεῖ τίποτε πλέον, ἀλλὰ θὰ ζεῖ αἰώνια μὲ ταπείνωση, ἀγάπη καὶ πραότητα.
Κύριε, ᾿Εσένα ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή μου. ᾿Εσύ ἀπέκρυψες τὸ πρόσωπό Σου ἀπὸ μένα καὶ νά, ταράχτηκε ἡ ψυχή μου καὶ ποθεῖ μέχρι θανάτου νὰ Σὲ δεῖ ξανά, γιατὶ ᾿Εσύ, Κύριε, αἰχμαλώτισες τὴν ψυχή μου. ῍Αν δὲν μὲ προσείλκυες μὲ τὴ Xάρη Σου, δὲν θὰ μποροῦσα νὰ Σὲ νοσταλγῶ τόσο καὶ νὰ Σὲ ζητῶ μὲ δάκρυα.
Πῶς νὰ ζητᾶ καὶ τί νὰ ζητᾶ ὅποιος δὲν ἔχασε κάτι, ποὺ τὸ εἶχε προηγουμένως γνωρίσει;
῞Οταν ζοῦσα στὸν κόσμο, Σὲ σκεφτόμουν, ὄχι ὅμως πάντοτε. Τώρα ὅμως φλέγεται τὸ πνεῦμα μου καὶ δακρύζει ἀπὸ τὴν ἐπιθυμία νὰ Σὲ δεῖ, Φῶς μου.
᾿Εσὺ μὲ δίδαξες μὲ τὴν εὐσπλαγχνία Σου. Τώρα ὅμως κρύφτηκες ἀπὸ μένα, γιὰ νὰ μάθει ἡ ψυχή μου τὴν ταπείνωση. Γιατὶ χωρὶς τὴν ταπείνωση δὲν μπορεῖ νὰ παραμείνει ἡ χάρη στὴν ψυχή, καὶ γι᾿ αὐτὸ βαριὰ ἀκηδία παραλύει τὴν ψυχή. ῞Οταν ὅμως ἡ ψυχὴ μάθει τὴν ταπείνωση, τότε οὔτε ἀκηδία οὔτε θλίψη τὴν πλησίαζουν, γιατὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὴν χαροποιεῖ καὶ τὴν εὐφραίνει.
Εἶναι ἀξιολύπητοι οἱ ἄνθρωποι ποὺ δὲν γνωρίζουν τὸν Θεό, καὶ πονῶ γι᾿ αὐτοὺς. ῾Υπερηφανεύονται γιατὶ πετοῦν· ἀλλὰ τί τὸ ἀξιοθαύμαστο; Καὶ τὰ πουλιὰ πετοῦν, ἀλλὰ δοξάζουν τὸν Θεὸ. Καὶ ὅμως ὁ ἄνθρωπος, τὸ κτίσμα τοῦ Θεοῦ, ἐγκαταλείπει τὸν Κτίστη. ᾿Αλλὰ σκέψου, πῶς θὰ σταθεῖς στὴν Φοβερὴ Κρίση τοῦ Θεοῦ; Ποῦ θὰ πορευθεῖς ἢ ποῦ θὰ κρυφτεῖς ἀπὸ τὸ Πρόσωπο τοῦ Θεοῦ;
Παρακαλῶ πολὺ τὸν Θεό, νὰ σωθεῖτε ὅλοι καὶ νὰ χαίρεστε αἰώνια μαζὶ μὲ τοὺς ᾿Αγγέλους καὶ τοὺς ῾Αγίους. Καὶ σᾶς ἱκετεύω· μετανοεῖστε καὶ ταπεινωθεῖτε, χαροποιεῖστε τὸν Κύριο ποὺ σᾶς περιμένει μὲ πόθο καὶ ἔλεος. ῾Ο Κύριος δίνει στὴν ψυχή, ποὺ ᾿Εκεῖνος ἀγάπησε, ἀγάπη ποὺ πάσχει μαζὶ μὲ τὸ λαὸ, γιὰ νὰ προσεύχεται γι᾿ αὐτὸν μὲ δάκρυα.
Δόξα στὸν Κύριο καὶ στὴν εὐσπλαγχνία Του, στὸν Κύριο ποὺ ἐμφανίζεται σὲ μᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς δούλους Του μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή Τὸν γνωρίζει καλύτερα ἀπὸ τὸν κατὰ σάρκα πατέρα. Γιατὶ τὸν πατέρα τὸν βλέπουμε ἔξω ἀπὸ μᾶς, ἐνῶ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα διαπερνᾶ ὅλη τὴν ψυχὴ καὶ τὸ νοῦ καὶ τὸ σῶμα.

Μακάρια ἡ ταπεινὴ ψυχή, τὴν ἀγαπᾶ ὁ Κύριος.
Τοὺς ταπεινοὺς ἁγίους τοὺς μακαρίζουν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ καὶ ὁ Κύριος τοὺς δίνει τὴ δόξα νὰ εἶναι μαζί Του· «ὅπου ἐγώ εἰμι, ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται».
᾿Ανώτερη ἀπὸ ὅλους στὴν ταπείνωση εἶναι ἡ Παναγία Μητέρα τοῦ Θεοῦ καὶ γι᾿αὐτὸ Τὴν μακαρίζουν ὅλες οἱ γενεὲς τῆς γῆς καὶ Τὴν ὑπηρετοῦν ὅλες οἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν. Καὶ Αὐτὴν τὴν Μητέρα Του μᾶς ἔδωσε ὁ Κύριος γιὰ προστασία καὶ βοήθεια.

Δὲν ὑπάρχει τίποτε ἀνώτερο ἀπὸ τὸ νὰ ζεῖ κάποιος μὲ ταπείνωση καὶ ἀγάπη. Τότε ἐπικρατεῖ στὴν ψυχὴ μεγάλη εἰρήνη καὶ δὲν ὑπεραίρεται ἀπέναντι στὸν ἀδελφό. ῍Αν ἀγαποῦμε τοὺς ἐχθρούς, τότε δὲν ὑπάρχει στὴν ψυχὴ τόπος γιὰ ὑπερηφάνεια, γιατὶ στὴν κατὰ Χριστὸν ἀγάπη εἶναι ξένη καὶ ἀλλότρια ἡ ὑπεροψία. ῾Η ὑπερηφάνεια καίει σὰν τὴν φωτιὰ κάθε καλό, ἐνῶ ἡ κατὰ Χριστὸν ταπείνωση εἶναι γλυκιὰ καὶ ἀπερίγραπτη. Καὶ ἂν τὸ γνώριζαν αὐτὸ οἱ ἄνθρωποι, τότε ὅλη ἡ οἰκουμένη θὰ μαθήτευε στὴν ἐπιστήμη αὐτή. ᾿Εγὼ τὴν μελετῶ σὲ ὅλη τὴ ζωή μου ἡμέρα καὶ νύχτα καὶ δὲν μπορῶ νὰ τὴν κατακτήσω. ῾Η ψυχή μου σκέφτεται συνέχεια· ἀκόμη δὲν πέτυχα αὐτὸ ποὺ ποθῶ καὶ δὲν μπορῶ νὰ ἀναπαυθῶ. Γι᾿ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ, ἀδελφοί, ὅσοι γνωρίζετε τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, προσευχηθεῖτε γιὰ μένα, νὰ λυτρωθῶ ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ὑπερηφάνειας, γιὰ νὰ σκηνώσει μέσα μου ἡ ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ.

῾Υπάρχουν πολλά εἴδη ταπεινώσεως. ῾Ο ἕνας εἶναι ὑπάκουος καὶ μέμφεται γιὰ ὅλα τὸν ἑαυτό του, καὶ αὐτὸ εἶναι ταπείνωση. ῾Ο ἄλλος μετανοεῖ γιὰ τὶς ἁμαρτίες του καὶ θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, καὶ αὐτὸ εἶναι ταπείνωση. ῎Αλλη ταπείνωση ὅμως ἔχει ἐκεῖνος ποὺ γνώρισε τὸν Κύριο μὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ῞Αγιο· ἐκεῖνος ἔχει ἄλλη γνώση καὶ ἄλλη γεύση.
῞Οταν ἡ ψυχὴ δεῖ μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα τὸν Κύριο, πόσο πράος καὶ ταπεινὸς εἶναι, τότε ταπεινώνεται καὶ ἡ ἴδια τελείως. Καὶ ἡ ταπείνωση αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἰδιαίτερη· κανένας δὲν μπορεῖ νὰ τὴν περιγράψει, καὶ γνωρίζεται μόνο μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα. Καὶ ἂν οἱ ἄνθρωποι γνώριζαν μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα ποιὸς εἶναι ὁ Κύριός μας, τότε ὅλοι θὰ ἄλλαζαν· οἱ πλούσιοι θὰ ἐγκατέλειπαν τὰ πλούτη τους, οἱ ἐπιστήμονες τὶς ἐπιστῆμες τους, οἱ κυβερνῆτες τὴ δόξα καὶ τὴν ἐξουσία τους καὶ θὰ γίνονταν ὅλοι ταπεινοί, θὰ ζοῦσαν μὲ μεγάλη εἰρήνη καὶ ἀγάπη καὶ θὰ βασίλευε  μεγάλη χαρὰ στὴ γῆ.
῞Οταν ἡ ψυχὴ παραδοθεῖ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, τότε δὲν ἔχει πιὰ τίποτε στὸ νοῦ παρὰ μόνο τὸν Κύριο. Καὶ ἡ ψυχὴ παρουσιάζεται μὲ καθαρὸ νοῦ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
῎Ω Κύριε, δίδαξέ μας μὲ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα Σου νὰ εἴμαστε ὑπάκουοι, ἐγκρατεῖς. Δῶσε μας τὸ πνεῦμα τῆς ἀδαμιαίας μετάνοιας καὶ δάκρυα γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας. Δῶσε νὰ Σὲ εὐχαριστοῦμε καὶ νὰ Σὲ δοξάζουμε αἰώνια. ᾿Εσὺ μᾶς ἔδωσες τὸ τίμιο Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα Σου, γιὰ νὰ ζοῦμε αἰώνια μαζὶ Σου καὶ νὰ εἴμαστε ἐκεῖ ὅπου μένεις Σὺ καὶ νὰ βλέπουμε τὴ δόξα Σου.
Κύριε, δῶσε νὰ γνωρίσουν ὅλοι οἱ λαοὶ τῆς γῆς πόσο μᾶς ἀγαπᾶς καὶ ποιὰ θαυμαστὴ ζωὴ χαρίζεις σὲ ὅσους πιστεύουν σὲ Σένα.