Ιούνιος 2019
Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
« Μαρ    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

ΠΕΡΙ ΝΟΕΡΑΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ

Τοῦ Ἁγίου Θεοφάνους τοῦ Ἐγκλείστου

Ἐπιθυμεῖτε νά μάθετε κάτι σχετικό μέ τήν προσευχή. Τί θά μποροῦσα νά σᾶς πῶ ποῦ νά μήν τό ξέρετε;

Πλησιάζοντας κανείς τόν Κύριο ἀμέσως νοιώθει τήν ἀνάγκη νά προσευχηθῆ. Σ’  αὐτό βοηθοῦν οἱ ἐκκλησιαστικοί ὕμνοι καί τά προσευχητάρια. Καθώς ὅμως προσεύχεται κανείς, διαπιστώνει ὅτι ἡ προσευχή τοῦ διασπᾶται καί διάφοροι λογισμοί ἀπασχολοῦν τήν ψυχή. Τότε χρειάζεται ἀγώνας. Ὅσο περισσότερο ἀγωνίζεται κανείς νά συγκρατήση τό νοῦ, τόσο καί ἡ προσευχή γίνεται περισσότερο καθαρή. Ἡ ψυχική ἀτμόσφαιρα δέν καθαρίζεται τελείως ἄν δέν ἀνάψη ἡ πνευματική φλόγα. Αὐτή εἶναι δῶρο τῆς θείας Χάριτος. Ὅταν ἀνάψη, ἡ ἀκατάσχετη φλυαρία τῶν λογισμῶν σταματᾶ. Συμβαίνει στήν ψυχή ὅ,τι συμβαίνει καί στήν αἱμορροοῦσα, μόλις ἄγγιξε τό ἔνδυμα τοῦ Κυρίου: «Ἔστη ἡ ρύσις τοῦ αἵματος αὐτῆς» (Λουκ. 8, 44). Στήν κατάστασι αὐτή, ἡ προσευχή τείνη νά γίνη ἀδιάκοπη, ἀδιάλειπτη. Ἐδῶ ἐξασκεῖται συστηματικά ἡ προσευχή τοῦ Ἰησοῦ, ἡ συνεχής ἐπανάληψις τοῦ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με». Ἕως ἐδῶ φθάνει κανείς μέ τήν δική του προσπάθεια. Ἀπ’  ἐδῶ καί πέρα ἡ θεία Χάρις ἐπεμβαίνει περισσότερο δραστικά.

Ἡ προσευχή δίνεται ἀπό τόν Θεό καί δέν ἀπορρέει ἀπό τήν ψυχική διάθεσι τοῦ ἀνθρώπου. Εἰσέρχεται μέσα του τό πνεῦμα τῆς προσευχῆς καί γεμίζει τό ἐσωτερικό της καρδιᾶς του. Ἡ ψυχή τότε ἀναβλύζει μόνη της τήν προσευχή. Βρίσκεται στήν ἐπήρεια τοῦ πνεύματος τῆς προσευχῆς. Ἐδῶ ὑπάρχουν δύο στάδια: Στό πρῶτο, ἡ ψυχή τά αἰσθάνεται καί τά διακρίνει ὅλα. Βλέπει γύρω της, νοιώθει τήν κατάστασί της, κυβερνᾶ τόν ἑαυτό της, μπορεῖ ἀκόμη καί νά διακόψη τήν ἐπίσκεψι τῆς χάριτος τοῦ πνεύματος τῆς προσευχῆς. Στό δεύτερο στάδιο, καθώς διδάσκουν οἱ ἅγιοι Πατέρες καί ἰδιαίτερα ὁ ὅσιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος, ἔχουμε μιά ἐντελῶς διαφορετική κατάστασι. Χαρακτηρίζεται σάν ἔκστασις ἤ σάν ἁρπαγή. Ἡ ψυχή, μεθυσμένη ἀπό τήν Θεία Χάρη, παύει νά αἰσθάνεται τά γήινα καί τά αἰσθητά. Ἀδυνατεῖ νά ἐλέγχη τόν ἑαυτό της καί νά ἐπηρεάζη τήν κατάστασι στήν ὁποία βρίσκεται.

Ἀναφέρεται στά πατερικά κείμενα ὅτι κάποιος ἄρχισε τήν προσευχή τό βράδυ, περιῆλθε σ  αὐτή τήν κατάστασι καί συνῆλθε τό πρωί. Σ’  ἄλλους μέν ἡ κατάστασις αὐτή συνοδευόταν μέ λάμψι στό πρόσωπο ἤ μιά ἀκτινοβολία γύρω του. Σ’  ἄλλους μέ αἰώρησι πάνω ἀπό τό ἔδαφος. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος σ  αὐτή τήν κατάσταση «ἀνῆλθε μέχρι τρίτου οὐρανοῦ». Καί οἱ ἅγιοι προφῆτες μέ τόν τρόπο αὐτό μετέφεραν τίς βουλές τοῦ Θεοῦ. Θαυμάστε τό ἔλεος τοῦ Κυρίου. Λίγο κοπιάζει κανείς καί σέ τί ὕψη ἀξιώνεται ν’  ἀνεβῆ! Γι’  αὐτό πρέπει νά ἐνθαρρύνουμε κάθε ἀδελφό: Ἀγωνίζου, ἀξίζει τόν κόπο!».

«Ποτέ νά μήν προσεύχεσθε βιαστικά. Νά προσεύχεσθε μέ ἔντονη συμμετοχή τοῦ νοῦ καί τῆς καρδιᾶς στά νοήματα τῆς προσευχῆς. Νά προετοιμάζεσθε πρίν ἀπό τήν προσευχή μαζεύοντας τίς σκέψεις καί προσπαθώντας μέ συγκεντρωμένη προσοχή νά σταθῆτε ἐνώπιόν του Κυρίου. Βασική προϋπόθεσις μιά καλῆς προσευχῆς εἶναι ἡ μετάνοια. Ὅλοι εἴμαστε ἁμαρτωλοί καί ὁ Θεός «πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καί τεταπεινωμένην οὐκ ἐξουδενώσει». Σέ κάθε προσευχή θυμηθῆτε τίς ἁμαρτίες στίς ὁποῖες πέσατε.

Τί προσπαθῶ νά κατορθώσω μέ τήν προσευχή; Νά θερμανθῆ ἡ καρδιά ἀπό ἀγάπη πρός τόν Θεό καί νά διατηρῆται ἔντονη ἡ αἴσθησις τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Σ’  αὐτό βοηθεῖ πολύ ἡ προσευχή τοῦ Ἰησοῦ: «Κύριε, Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησον μέ τόν ἁμαρτωλόν». Συχνά νά λέτε αὐτή τήν προσευχή, μέχρις ὅτου ἡ γλώσσα συνηθίση νά τήν ἐπαναλαμβάνη μόνη της. Γιά νά προοδεύση κανείς στήν προσευχή πρέπει νά προσπαθῆ νά στολίση τήν καρδιά του μέ ὅλες τίς ἀρετές. Προπαντός μέ τήν ταπείνωσι, τήν μετάνοια καί τήν αὐταπάρνησι. Ὁ Θεός ὅλα τα βλέπει καί ὅλα τα ἀκούει. Γνωρίζει ὅλα τα μυστικά μας. Γι’  αὐτό ἄς καθαρίσουμε κάθε κηλίδα τοῦ ἐαυτοῦ μας. Καί ὅποτε μᾶς ἔλθη στό νοῦ ἤ στήν καρδιά μᾶς κάτι τό ἀκάθαρτο, ἀμέσως ἅς τό ἀπομακρύνουμε καί ἀμέσως ἅς καταφεύγουμε στήν προσευχή».

Κάθε ἀναφορά τοῦ νοῦ καί τῆς καρδιᾶς πρός τόν Θεό εἶναι πραγματική προσευχή. Ἐάν, καθώς ἐργάζεσθε, ἐνθυμῆσθε τόν Θεό, αὐτό ἀποτελεῖ προσευχή. Ο Μ. Βασίλειος θέτει τό ἐρώτημα: «Πῶς οἱ ἀπόστολοι μποροῦσαν νά προσεύχωνται ἀδιάλειπτα;» Καί δίνει τήν ἀπάντηση: «Σ’  ὅλες τίς ἐκδηλώσεις τούς εἶχαν τήν σκέψι τους στόν Θεό καί ζοῦσαν διαρκῶς ἀφωσιωμένοι σ’  Αὐτόν. Αὐτή ἡ ἐσωτερική τους διάθεσις ἀποτελοῦσε ἀδιάλειπτη προσευχή».

Ἐσεῖς πού ζεῖτε μέσα στόν κόσμο, πρέπει ἀφ  ἑνός ν’  ἀπομακρύνετε ἀπό τήν καρδιά σας κάθε ἁμαρτωλό λογισμό καί ἀφ’  ἑτέρου ν’  ἀφιερώνετε στόν Θεό ὅλες σας τίς δραστηριότητες. Αὐτή ἡ ἀναφορά στόν Θεό μετατρέπει κάθε πράξι σέ προσευχή. Ἀναφέρει ἡ Ἁγ. Γραφή ὅτι τό αἷμα τοῦ Ἄβελ βοᾶ πρός τόν Θεό. Κατά παρόμοιο τρόπο καί τά ἔργα πού ἀφιερώνονται στόν Θεό, βοοῦν πρός Αὐτόν.

Κάποτε πρόσφεραν σ’  ἕνα στάρετς ἐκλεκτό φαγητό. Μόλις τό πῆρε, εἶπε: «Τί ἄσχημα πού μυρίζει…». Τόν ρώτησαν: «Πῶς συμβαίνει αὐτό;». Καί αὐτός τούς ἐξήγησε ὅτι τό ἔστειλε ἄνθρωπος χωρίς καλή διάθεσι καί ζωή.

Κάθε ἔργο ἐμποτίζεται μ’  ἐκεῖνα τά αἰσθήματα μέ τά ὁποῖα πραγματοποιεῖται. Ὅσοι ἔχουν καθαρή καρδιά τό αἰσθάνονται αὐτό. Ὅπως εὐωδιάζουν τ’  ἄνθη, ἔτσι εὐωδιάζουν τά ἔργα πού γίνονται μέ καλή προαίρεσι. Ἡ εὐωδία τῶν καλῶν ἔργων ὑψώνεται πρός τόν οὐρανό, ὅπως τό θυμίαμα.

Οἱ δοκιμασίες σας δέν σταμάτησαν. Νομίζετε ὅτι μάταια τό ἐπιτρέπει αὐτό ὁ Θεός; Τό ἐπιτρέπει ἐπειδή σᾶς ἀγαπᾶ. Μέ τήν δοκιμασία σᾶς καθαρίζει, σᾶς κάνει ἀστραφτερή σάν διαμάντι στόν ἥλιο. Σᾶς ἐξομαλύνει ἀκόμη τόν δρόμο γιά τήν βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἡ ἅμαξα μέ τήν ὁποία φθάνει κανείς ἐκεῖ εἶναι ἡ ὑπομονή. Καί τήν ὑπομονή μόνο μέ τίς δοκιμασίες μπορεῖ κανείς νά τήν ἀποκτήση. Γι’  αὐτό ἀκριβῶς καί στέλνονται».

«Εἴθε ὁ Κύριος νά εὐλογή τήν προσπάθειά σας γιά τήν ἀδιάλειπτη προσευχή. Εἶναι ἀπαράβατος πνευματικός νόμος νά μᾶς χαρίζη ὁ Θεός ὅ,τι ὠφέλιμό Του ζητᾶμε. Ἡ θεία βοήθεια πάντοτε εἶναι ἕτοιμη νά μᾶς δοθῆ καί πάντοτε βρίσκεται κοντά μας. Πρέπει ὅμως νά τήν ζητήσουμε. Πλούσια μᾶς χαρίζεται ὅταν δέν ὑπάρχη ἀπό πουθενά ἀλλοῦ συμπαράστασι καί μέ ὅλη μας τήν καρδιά ἀπευθυνώμαστε στόν Κύριο. Ὅσο ὅμως στηριζόμαστε ἀγέρωχα στίς δικές μας ἀνθρώπινες δυνάμεις, ὁ Κύριος δέν ἐπεμβαίνη. Εἶναι σάν νά λέη: «Ἐλπίζεις νά ἐπιτύχης μόνος σου. Πιστεύεις στό εἴδωλο τοῦ ἐαυτοῦ σου. Περίμενε λοιπόν…». Εἴθε ὁ Κύριος νά μᾶς χαρίση «πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καί τεταπεινωμένην» (Ψαλμ. 50, 19), ὥστε νά καταφεύγουμε πάντοτε σ’  Αὐτόν».

«Ἡ ποιότης καί ἡ ποσότης τῆς προσευχῆς φανερώνουν τήν κατάστασι τῶν σχέσεών μας μέ τόν Θεό καί τήν στάθμη τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς. Γι’  αὐτό βλέπουμε ἁγίους, ν’  ἀρχίζουν ἀπό τήν δύσι τοῦ ἡλίου τήν προσευχή καί νά τήν συνεχίζουν ὅλη τήν νύχτα, μέχρι τήν ἀνατολή καί ἀκόμη περισσότερο. Ἡ προσευχή τούς ἀνυψώνει πρός τόν οὐράνιο Πατέρα καί τούς ἁγίους, πού τούς παρηγοροῦν καί τούς εὐφραίνουν».

«Ἐπιθυμεῖτε νά γνωρίσετε τήν νοερά προσευχή. Καλό καί ὑπέροχο ἔργο ἐπιθυμεῖτε! Εἶναι ὅμως δύσκολο νά προκόψη κανείς στήν προσευχή τοῦ Ἰησοῦ, ἄν δέν συνηθίση νά συγκεντρώνεται γενικά σέ κάθε προσευχή. Ἀκολουθῆστε γι’  αὐτό τόν ἑξῆς τρόπο: Συγκεντρώνετε τήν προσοχή σας στά λόγια, στά νοήματα ὁρισμένων ψαλμῶν ἤ ἄλλων μικρῶν προσευχῶν, πού ταιριάζουν στήν ἐσωτερική σας κατάστασι. Ἐπαναλαμβάνετέ τους συχνά μέ βαθειά συναίσθησι καί ἀνάμεσά τους παρεμβάλετε τήν προσευχή τοῦ Ἰησοῦ. Ἀργότερα προσθέστε τήν ἐπίκλησι πρός τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο καί τούς ἁγίους, καθώς καί δεήσεις γιά ζῶντας καί νεκρούς». «Ἡ εὐχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησον μέ», εἶναι ὅπλο ἰσχυρό καί ἀποτελεσματικό. Καί τοῦτο διότι τό ὄνομα τοῦ Κυρίου ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι φοβερό στούς ἐχθρούς της σωτηρίας μας καί εὐλογητό στούς ἁγίους».

«Ἡ πραγματική προσευχή εἶναι θεῖο δῶρο. Νά παρακαλῆτε θερμά τόν Θεό νά σᾶς τό χαρίση. Ἡ ψυχρότητα στόν προσευχή εἶναι ἀποτέλεσμα κατακρίσεων, ὀργῆς καί θυμοῦ, κοσμικῶν ἐνδιαφερόντων καί ἀπασχολήσεων, σαρκικῶν ἱκανοποιήσεων καί ἀπολαύσεων… Φυλαχθῆτε ἀπ’  ὅλα αὐτά καί θά ὑποχωρήση».